Forum Budowlane - budownictwo, maszyny i urządzenia budowlane, opinie i porady ekspertów

Kontrola elementów rusztowań przed zimą

Ocena: 0
3172
W okresie zimowym, większość prac wykonywanych przy użyciu rusztowań nie jest prowadzona. Warto więc ten okres przeznaczyć między innymi na odświeżenie wiadomości na temat zasad montażu, demontażu i eksploatacji rusztowań, odbycie obowiązkowych szkoleń, kursów doskonalących oraz dokonać przeglądu ich elementów, aby móc bezpiecznie je użytkować od kolejnego sezonu, kiedy roboty ruszą „pełną parą”.

Początek zimy to koniec prac na rusztowaniach. Warto więc skontrolować je przed kolejnym sezonem
Fot. P. Sosiński


Przepisy związane z eksploatacją rusztowań
Obecnie kwestie związane z eksploatacją rusztowań są zamieszczone w obowiązujących przepisach prawnych (rozporządzeniach), w normach oraz w instrukcjach montażu i eksploatacji rusztowań, wydawanych przez ich producenta.

Z uwagi na kwestie bezpieczeństwa, przepisy obligują między innymi do zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom montującym, demontującym oraz eksploatującym rusztowania. Wskazują także na obowiązek zapewnienia odpowiedniej stabilności rusztowań i ich wytrzymałości na obciążenia, co powinno zostać sprawdzone w czasie odbioru technicznego dokonywanego przed rozpoczęciem eksploatacji rusztowania, w trybie określonym w odrębnych przepisach.

W treści obowiązujących przepisów znajduje się również kilka zasad eksploatacji rusztowań. Najważniejszą z nich wydaje się zakaz ingerencji w konstrukcję rusztowania. Bardzo często zdarza się, że elementy rusztowań są „dorabiane” wg własnego uznania, co w wielu przypadkach może stanowić zagrożenie przy eksploatacji rusztowań wyposażonych w takie elementy, nie znajdujące się w wykazie elementów danego rusztowania, zawartych w dokumentacji technicznej producenta.

Warto tu również wspomnieć chociażby o pojęciu eksploatacji związanej z rusztowaniami, a więc ich użytkowaniem, definiowanej jako wykonywanie wszelkich czynności związanych z rusztowaniem, utrzymywanie ich odpowiedniego stanu technicznego, prawidłowe posługiwanie się, transportowanie, konserwowanie i obsługiwanie, w tym także naprawianie czy czyszczenie.

Rusztowania i jego elementy
Dla prawidłowej oceny elementów rusztowania pod kątem zapewnienia przez nie bezpieczeństwa, warto zapoznać się z ich podstawowym podziałem, który określa odpowiedni przepis (rozporządzenie).
Rusztowanie robocze to tymczasowa konstrukcja budowlana, z której mogą być wykonywane prace na wysokości (powyżej 1 m), służąca do utrzymywania osób, materiałów i sprzętu.

Rusztowanie ochronne to tymczasowa konstrukcja budowlana, służąca do zabezpieczenia przed upadkiem z wysokości osób, materiału i sprzętu.

Rusztowanie systemowe to tymczasowa konstrukcja budowlana, w której wymiary siatki konstrukcyjnej są jednoznacznie narzucone przez wymiary elementów rusztowania, służąca do utrzymywania osób.
Szczegółowy podział rusztowań wynika jednak bezpośrednio z norm.

Rusztowania ze względu na budowę konstrukcji dzielą się na: ramowe, modułowe, stojakowe, specjalne (kozłowe, wspornikowe). Rusztowania ze względu na sposób użytkowania dzieli się na: nieruchome i przejezdne. Rusztowania ze względu na zastosowanie materiałów dzieli się na: drewniane, stalowe, aluminiowe, inne. Rusztowania ze względu na sposób przenoszenia obciążeń i sposób kotwienia dzieli się na: wolnostojące, przyścienne i podwieszone.

Rusztowania należy montować z elementów wchodzących w skład danego systemu, stanowiących integralną część całości.

Elementami wchodzącymi w skład typowego rusztowania są: ramy, stojaki, pomosty, pomosty komunikacyjne z włazem i drabinką, drabiny, podstawki, poręcze, słupki poręczy, węzły, stężenia, schody, podpory, rygle, krawężniki (bortnice), słupki osłony siatkowej, konsole dachowe ochronne, dźwigary, trawersy, rygle, schody, łączniki kotwiące i usztywniające, wsporniki, kładki, belki jezdne, koła jezdne, śruby kotwiące, złącza, zawleczki oraz wysięgniki. Te właśnie elementy wymagają od eksploatujących rusztowania odpowiedniej kontroli ich stanu technicznego, gdyż niesprawne mogą doprowadzić do wypadku podczas eksploatacji.

Stan techniczny elementów i „lista kontrolna”
Wykaz elementów stosowanych do konkretnego rusztowania jest podany przez producenta w instrukcji montażu i eksploatacji, i stanowi jego integralną część. Każda osoba eksploatująca rusztowanie zobowiązana jest zapoznać się i stosować do wytycznych producenta zawartych w instrukcji, dotyczących między innymi kryteriów oceny elementów, co przedkłada się również na ich zastosowanie. Należy przy tym pamiętać, że rusztowanie jest przede wszystkim miejscem szczególnie narażonym na niebezpieczeństwo i powinno podlegać szczególnej kontroli.

W okresie zimowym, kiedy to warto dokonać kontroli elementów rusztowań, osoby wykonujące te czynności (po operacji czyszczenia) decydują, czy elementy są pełnowartościowe i mogą być dalej użytkowane, czy też mają widoczne ślady uszkodzeń, wykluczające je z dalszego użytkowania. Jednakże są też takie elementy, które można naprawić i które mogą być dalej użytkowane. Są to na przykład złącza czy też zamki włazów podestów komunikacyjnych.

Dobrym narzędziem, które można stworzyć w przedsiębiorstwie mającym i/lub użytkującym rusztowania, pozwalającym właściwie dokonać kontroli ich elementów jest tzw. „lista kontrolna”. Jest to dokument zawierający podstawowy zakres czynności, które należałoby wykonać podczas kontroli, a więc na kolejnym sprawdzeniu elementów wypisanych na liście i zaznaczeniu przy danym haśle, czy dane kryterium: nadaje się do dalszej eksploatacji, należy wycofać z dalszej eksploatacji, przekazać do naprawy, jest spełnione, czy też nie. Stworzenie takiej listy kontrolnej ma zapewnić nie tylko udokumentowanie przeprowadzonych czynności, ale w głównej mierze ma mieć wpływ na zapewnienie bezpieczeństwa podczas eksploatacji rusztowań.

W tym miejscu należałoby zwrócić uwagę na elementy, których nie należy dopuścić do dalszej eksploatacji. Są w Polsce jednak firmy budowlane, które niestety użytkują tego typu elementy, właśnie ze względów ekonomicznych, nie zwracając przy tym uwagi na zapewnienie bezpieczeństwa.

Do dalszej eksploatacji nie dopuszcza się:
  • elementów ze śladami korozji, w tym szczególnie w strefach połączeń spawanych;
  • elementów z widocznymi uszkodzeniami w postaci wygięć, deformacji;
  • pomostów stalowych z uszkodzonym poszyciem lub uszkodzonymi i odgiętymi zaczepami;
  • pomostów aluminiowo-sklejkowych z uszkodzeniami poszycia sklejkowego w postaci rozwarstwienia, pęknięć, spęczenia, ubytków lub wygiętymi belkami nośnymi pomostów, posiadających ślady zgnilizny;
  • podstawek śrubowych z uszkodzonym gwintem, z wygiętym trzpieniem lub trudno obracającymi się nakrętkami.
Elementy te należy wówczas wycofać z eksploatacji i zastąpić wolnymi od powyższych usterek. Dopuszczalne jest natomiast prostowanie elementów tylko w przypadku, gdy nie zostanie stwierdzona deformacja przekroju kołowego. Elementami, które nie mogą być naprawiane są elementy nośne konstrukcji, tj. stojaków, stężeń i podstawek.

W przypadku rusztowań przejezdnych, jeśli uszkodzeniu uległy sprężyny zaczepu umożliwiającego swobodny ruch zatrzasku, zaczep powinien zostać roznitowany, a sprężyna wymieniona.

Czyszczenia elementów konstrukcyjnych rusztowań należy wykonywać wodą z dostępnym w handlu środkiem czyszczącym. Zużyte środki czyszczące muszą być usuwane zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony środowiska.

Podsumowanie
Podsumowując temat kontroli technicznej elementów rusztowań można powiedzieć, iż ich wykonywanie wymaga dosyć dużej wiedzy i zaangażowania. Nie sposób jest dokonać czynności sprawdzających, nie będąc świadomym tego, że niewłaściwie przeprowadzona kontrola elementów rusztowań może doprowadzić do powstania wypadku i przy tym mogą ponieść śmierć osoby, które będą eksploatowały wadliwe rusztowanie. Z danych Państwowej Inspekcji Pracy wynika, że największa wypadkowość jest właśnie przy eksploatacji rusztowań.

mgr inż. Paweł Sosiński

Źródło: Forum Budowlane, nr 1 (248) 2017
PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:
- Reklama -